De StrengenDe Strengen/Tengnagel (waarneming.nl) ligt aan de noordkant van de woonwijk Merenwijk in Leiden. Samen met het oostelijk deel van de Broek- en Simontjespolder vormt het een uniek recreatiegebied: rietvlaktes, bos, gras- en weiland en heel veel water. Bij buurtbewoners is het populair als recreatie en ommetjes-gebied: wandelen met de hond, picknicken, fietsen en zwemmen. Het is er heerlijk genieten, maar er is meer te zien, te horen, te voelen……. Voor natuurliefhebbers een heel interessant gebied. Het gebied is in 2020 deels op de schop gegaan en is heringericht. Bij de bewoners van de merenwijk bestond er echter grote tegenstand tegen de ingrijpende plannen van de gemeente Teylingen. De grootste veranderingen zijn toen tegengehouden. De meeste wandelaars waren ontzet over de herinrichting (en sommigen zijn het nog), de vernieling van een leuk wandelgebiedje. Voor veel natuurliefhebbers is het grootste verlies dat er een vrijwel verwaarloosd verwilderd gebiedje zonder pretenties verloren is gegaan. Er komt wel weer veel moois, maar helaas zien we voorlopig een aangeharkt gebiedje met honderden bordjes en kilometers hek. Wie het niet kende voorheen, zal hier weinig problemen mee hebben. Een gedeelte is afgesloten voor hondenbezitters, zodat vooral de vogels daar ongestoord kunnen verblijven.

De situatie met de honden is verslechterd. Vroeger was het hele gebied verboden voor honden in broedtijd. Nu jagen de zwemmende honden bij de hondenweide/het hondenstrand de broedende ijsvogels weg. Dat is toch wel een achteruitgang te noemen.

Het is nu erg interessant om de aankomende jaren te ontdekken hoe dit gebied zich verder ontwikkelt. Dat is een van de redenen om een apart blog bij te houden over de ontwikkelingen in dit gebied. De naam Strengenhoorn geeft ook al aan, dit blog gaat over De Strengen en Koudenhoorn. Reinier de Man heeft een mooie presentatie gemaakt over het gebied De Strengen. voor het op de schop ging, maar ook over de stand van zaken in het afgelopen voorjaar, zie Presentatie Strengen en Tengnagel. Ook de vervolgpresentatie is boeiend om te zien: Vervolgpresenatie.

IJsvogelEn het aangrenzende gebied Koudenhoorn krijgt in dit blog alle aandacht. Zie meer info over Koudenhoorn. Dit gebied heb ik vorig jaar pas goed leren ontdekken en behoort tot een van mijn favoriete natuurterreinen. Vandaar dat ik in dit blog over beide gebieden de lezer graag op de hoogte houd over vooral de vogelrijkdom aldaar. Regelmatig zal ik gebruik maken van bestaande artikelen of folders die meer duidelijkheid geven over deze plekjes in Zuid-Holland. Ik zal dan altijd verwijzen naar de bron. Leuk om ook het eindverslag te lezen van NGO 17/18, gebruik dan deze link: Eindverslag De Strengen. Bevat zeker leuke informatie, maar de woede van de bewoners van de Leidse Merenwijk over de omstreden plannen van Teylingen vind je er niet in terug. Plannen om alle populieren te kappen op de dijk bij de Merenwijk, plannen om de dijk met grazende dieren toegankelijk te maken voor alle recreanten (zodat ze bijna in particuliere tuinen zouden kunnen lopen), alleen de herinnering daaraan laat menigeen de bloeddruk stijgen.

Vanaf dit blog zal ik jullie verder op de hoogte houden van de actuele situatie en zal leuke waarnemingen aan jullie doorgeven. Bezoek dus regelmatig dit blog. Veel leesplezier.

 

Grote karekietOp vrijdag 13 mei 2022 beleef ik een heel verrassend moment. Sta ik daar met Peter Heslenfeld naar een achttal bontbekplevieren te kijken op de Tengnagel, komt Herman opeens enthousiast naar ons toe. "Heb je een mobiele telefoon bij je? Kun je een opname maken? Vlug! Mogelijk een grote karekiet hier op de Strengen." Zo snel we kunnen, wandelen we naar de aangewezen plek. Van afstand al horen we een schel "kare-kare-kiet-kiet". Snel pak ik mijn mobieltje en maak een opname. Even afluisteren. Het klinkt goed, het klinkt als .. een grote karekiet.

Onderstaand geluidsfragment geeft een indruk van de krachtige zang van de grote karekiet.

Op waarneming.nl wordt bevestigd de aanwezigheid van de grote karekiet op de Strengen. Wat een geweldig gebied. Ik kom nu ruim een jaar dit gebied regelmatig bezoeken. Mijn liefde voor dit natuur/recreatiegebied neemt alleen maar toe. Dit enthousiasme wordt ook gevoed door veel natuurliefhebbers, die dit gebied vaak bezoeken en de waarnemingen digitaal aan elkaar doorgeven. Waarnemen en delen van wat je ziet. Zo maak je elkaar deelgenoot van al het moois in de natuur.

 

De foto's zijn gemaakt door Herman Berkhoudt, een groot natuurliefhebber, expert op het gebied van biodiversiteit en trouwe bezoeker van de Strengen en de Tengnagel.

Grote karekiet

 

KrooneendOp maandag 11 oktober loop ik rond 8.00 uur de Strengen in, eerst richting vogelkijkscherm. Het is nog schemerig, de vogels zijn duidelijk nog niet wakker. Ik wel, loop een stukje door en ontdek bij het bankje bij "de Bak" een paartje krooneenden. Dobberend wat rondjes draaien, laten zich niet opschrikken door mij. De krakeendjes dutten nog wat na aan de oever. Ik wandel verder en op wat koolmeesjes na is het nog stil. Richting het Joppe helaas geen ijsvogeltjes. De nodige grauwe ganzen, afgewisseld door Grote Canadese ganzen vliegen af en aan. Heerlijk dat gegak en getrompetter.

 

KroontjesknotszwamNa een half uurtje meldt zich ook Lex Haemers, een zeer ervaren natuurkenner. Gezamenlijk lopen we richting het meer beboste gedeelte. Een enkele tjiftjaf laat zich horen. Nadat ook Reinier de Man zich bij ons aansluit lopen we richting de plek waar de kroontjesknotszwam staat. Deze plek houden we liever geheim, met het oog op de kans dat de bezoekers deze zeldzame aanwezigheid vertrappen. Wat een prachtige paddo's. We komen ook nog witte koraalzwam tegen, maar ook de brede wespenorchis en wilde bertram. Voor mij allemaal nieuwe soorten, die ik dankzij Lex nu in mijn hoofd tracht op te slaan. We wandelen verder, genieten van de mooie bemoste bodemplekjes en zoeken de struiken af naar het liefst een bladkoninkje. Helaas laat deze zich niet horen, laat staan zien.

 

 

Bonte strandloperNa een tijdje besluiten we eerst de Tengnagel op te gaan. Daar sta ik weer oog in oog met de nodige brandganzen, nijlganzen en de ruim aanwezige meerkoeten. De witte kwikstaarten vliegen voor ons uit. Tussen de kwikkies zie ik ineens een strandlopertje. Licht gekromde snavel, op het eerste gezicht geen donkere buikvlek (bonte strrandloper) en met de veldgids erbij constateren we een krombekstrandloper. Ik twijfel wel, maar laat de euforie overheersen. Meld deze waarneming natuurlijk direct op de birdapp. Tientallen foto's worden gemaakt. Ik kan het lopertje steeds dichter benaderen, hetgeen een aantal mooie foto's oplevert. Straks opsturen als bewijsplaatje. Ik wandel verder, genieten van de puttertjes. Een kleine mantel laat zich op zijn mooist zien in het zonnetje. 

 

 

 

Gehakkelde aureliaWe lopen nog een keertje een rondje door de Strengen. Plotseling vliegt een sperwer over ons heen. Deze rover heb ik dit jaar nog niet veel gezien. Prachtig. Later cirkelt er ook nog een buizerd boven dit heerlijke gebied. Een ijsvogeltje laat zich toch nog even zien, weliswaar van grote afstand, maar toch leuk. Reinier wijst ons op een mooi gekleurde vlinder. Het blijkt een gehakkelde aurelia, mijn eerste (en waarschijnlijk ook laatste) van dit jaar. Prachtig Wat geniet ik weer van dit gebied. Snel nu naar huis om nog even door wat gidsen te bladeren om zeker te weten of de strandloper een bonte, krombek of kleine is. 

Later zou blijken, dat het "slechts" om een bonte strandloper gaat. Sam Gobin en Dick de Vos wijzen me op de onduidelijke donkere vlekjes op de buik. Wat fijn dat je altijd weer je waarneming kan laten verifiëren door de professionals.

 

Roerdomp

 

GrasmusZaterdag 26 juni heb ik met Hans van Bostelen afgesproken om even kennis te maken en samen het westelijk gedeelte van De Strengen te bezoeken. Aanvankelijk wel wat miezerregen, maar al gauw gelukkig weer droog weer. Wel een grijze lucht. Bij het bruggetje zien we de jonge boerenzwaluwen heen en weer vliegen en af en toe rustend op een overhangende tak boven het water. Al gauw horen we het typische geluid van de koekoek. Niet het als maar koekoeken, maar een soort kwakend geluid. Dit geluid wordt niet vaak gehoord, dus toch wel bijzonder. Verder zien we nog twee exemplaren koekoek in een boom. Dus er zijn er drie! We wandelen verder en Hans wijst me op tal van insecten die hier voorkomen. Al dat kleine spul, wat ingewikkeld. Maar wat geweldig dat er natuurliefhebbers zijn, die hier van alles over afweten. Snuitkevertjes, bijen- en vliegsoorten, wantsen. Ga ik dat allemaal onthouden? De kievit heeft minstens drie jongen. Eentje blijft veilig onder de vleugels van moeder zitten. De andere twee scharrelen wat rond tussen de begroeiing.
KoekruidIn hetzelfde gebied zien we ook de kleine plevier. Zijn jonkies kunnen we niet ontdekken, maar die zijn er hopelijk vast nog wel. Mijn plantenkennis wordt ook verrijkt. Gipskruid nabij het kijkscherm, daar vlakbij ook koekruid. Nu mooi in bloei. Hans moet na een uurtje weer naar huis, heeft andere verplichtingen. Ik blijf nog even wat rondwandelen, zie meerdere keren de blauwe flits voorbij komen, veel kleine bruine vogeltjes, grasmus, kleine karekiet, tuinfluiter en een vrouwtje zwartkop. De Tengnagel levert weinig spannends op, wat witte kwikstaarten, overvliegende tureluurs. Terug in De Strengen nog een wulp. De grauwe vliegenvanger weet ik niet te vinden. Misschien de volgende keer. Maar dat er hier genoeg te beleven valt, is nu wel duidelijk. 

Kleine plevier

Vandaag heb ik mijn zinnen weer eens gezet op een bezoek aan de Strengen. Rond half zeven zet ik mijn fiets even voorbij het bruggetje nabij de ingang van dit recreatiegebied. Nog slecht licht voor foto's, maar genieten van de zonsopkomst, de rust en de geduldig foeragerende ooievaars in de nabijheid van dit gebied. Een zanglijster laat van verre zijn gejubel horen en de kleine karekiet zit weer in het riet. Op een enkele hardloper na is het heerlijk stil. Weinig wind, licht bewolkt. Wat wil een mens nog meer.

IJsvogelIk ga eerst even kijken bij het vogelkijkscherm. Een prachtig informatiebord over de vogels in dit gebied prijkt bij het opstapje naar het scherm. Hulde aan dit initiatief. Vanaf het scherm is weinig te zien, het plas-drasgebied is aardig omhoog geschoten, dus de kleine plevier en de kievit hebben vast een andere plek opgezocht. In de verte hoor ik het geluid van de groene specht. Een zwartkopje zingt zijn lied, zelfs nog in augustus. Ik wandel verder, er vliegen wat tjiffies door het struikgewas en de winterkoning alarmeert dat ik eraan kom. Opeens vliegen er twee blauw-grijze vogels in een rechte lijn achter me langs. Yes, de eerste ijsvogeltjes in beeld. Voor je het weet, zijn ze al weer uit het oog. Verderop staat een bankje, wil er op gaan zitten, maar oeps, kletternat. Dan maar staan en kijken, nog eens kijken, langs de waterkant, op de takjes die hangen boven het water. Luisteren naar het roepje van de ijsvogel. En dan ineens, zie ik een mannetje ijsvogel zitten, vlak boven het water, verborgen achter een paar takjes. Geweldig, de ene foto na de andere, maar door de schaduw waarin hij zit, geen geweldige shoots. Maakt niet uit, ik geniet ervan. Ik blijf nog lang op deze plek, het ene moment vliegt hij weg, dan komt ie weer terug. Totdat een paar enthousiaste zwemmers de boel komen verstoren. Ze zwemmen niet alleen, maar praten luidkeels met elkaar. En water draagt het geluid heel ver ....

BrandganzenIk wandel verder, ga richting Tengnagel en zie daar tientallen brandganzen en grauwe ganzen gezellig bij elkaar. Complete crèches. Als ik te dichtbij kom, gaan ze in sneltreinvaart richting het water. Een visdiefje vliegt over, probeer het met de camera vast te leggen. Zie dan opeens in mijn beeld een roofvogel. Een buizerd? Nee, na wat studie kom ik tot de constatering dat het een vrouwtje bruine kiek is. Genieten hier. De witte kwikstaartjes vliegen voor mij uit. Heel veel jong spul ertussen. Langs de waterkant een enkele oeverloper, heel veel meerkoeten, een paar jonge bergeenden.

StaartmeesVervolgens kom ik de Strengen weer in, heb ondertussen app-contact met Renée, een enthousiaste vogelaar uit de app-groep en gezamenlijk trekken we verder op. We stuiten op heel veel staartmeesje, een aantal tjiftjaffen en een grasmus. Geen grauwe vliegenvanger. Ondertussen verschijnen er ook steeds meer vlinders. Koolwitjes, atalanta, dagpauwoog en mijn eerste distelvlinder van dit jaar. Wel een verschrompeld exemplaar. Een zanglijster laat zijn liedje nog eens horen, een winterkoning duikt weg in de begroeiing. Een buizerd vliegt over.

We lopen nog even samen naar het kijkscherm. Daar is niet veel te zien. Maar iets verderop zien we toch weer een bruin vogeltje, een kbv-tje. Een kleine karekiet, of een bosrietzanger. Als ze hun snavel niet open doen, blijft het lastig. Maakt niet uit. Het blijft een feest om hier te zijn. Gauw maar weer eens terug komen hier, of eerst naar Koudenhoorn? Wat een luxe probleem om hier uit te moeten kiezen.

Ekster

Witte kwikstaartEigenlijk heb ik zowel Koudenhoorn alsook De Strengen leren ontdekken door mijn vogelvriend Reinier de Man. Een enthousiast natuurliefhebber en fotograaf die regelmatig naar deze gebieden gaat. Hij heeft me mee genomen naar deze prachtige natuurgebieden onder de rook van Leiden. Nu De Strengen heringericht is, ben ik, samen met leden van de app-groep Strengenhoorn (combinatie van De Strengen en Koudenhoorn) nieuwsgierig hoe deze twee vrijwel aangesloten gebieden zich verder ontwikkelen. Om een indruk te krijgen hoe De Strengen was voor het op de schop ging, hoe het nu is en wat de toekomst mag gaan brengen, bezoek gerust zijn blogs. Vooral de beschrijving van onze gezamenlijke excursie is het lezen waard. Als je op de volgende link klikt, kom je direct op zijn site: Zwartkoppen, spechten en cetti's. Bekijk ook gerust zijn andere ervaringen in dit prachtige gebied.